Íslensk birta og japönsk form

Vinnustofan okkar er á Álafossi í Mosfellsbæ, um tuttugu mínútur frá Reykjavík. Formin sem við gerum — yunomi, teskálar, kyrrlátir sívalir bollar — koma úr japanskri hefð. Fólk spyr stundum hvernig þetta tvennt fari saman. Satt að segja fer það næstum of vel saman.

Báðar menningarnar hafa gert dyggð úr því að sleppa hlutum. Japönsk keramík metur óþvingað yfirborð, ósamhverfu sem er tekin í sátt fremur en leiðrétt, hlut sem þjónar deginum án þess að hafa hátt. Ísland gerir hið sama í landslagsstærð: svartur sandur, mosi, basalt, veður. Örfáir þættir, saman settir af algerri sannfæringu.

Hvað birtan gerir

Íslenska birtan ræður mestu um hvernig við dæmum yfirborð. Á sumrin fer hún varla; á veturna kemur hún lágt og á ská í fáeinar stundir og er svo horfin. Lágstæð birta er miskunnarlaus við keramík — hún strýkur yfir gljáann og sýnir hverja gáru, hvern stað þar sem veggurinn hikaði, hverja pollun gljáans í snyrtri línu.

Að dæma verk í þeirri birtu breytir því hvað lifir af. Yfirborð sem virkar aðeins undir kastljósum kemst ekki út úr þessari vinnustofu. Yfirborð sem verður áhugaverðara eftir því sem birtan dvínar — þar sem mattur gljái heldur skugga eða kristallar grípa síðustu glætuna — það er vinnan sem við höldum eftir.

Landslagið sem litaskali

Við reynum að myndskreyta ekki Ísland: enginn prentaður lundi, ekkert landakort í gljáanum. Landslagið kemur þess í stað inn í verkin gegnum lit og áferð — gljáar sem liggja nærri mosagrænu, jökulgráu, ösku og næstum svörtu blautu basalti. Þetta eru litir sem maður hættir að sjá sem liti þegar maður býr hér; þeir eru einfaldlega það sem heimurinn er gerður úr.

Þar sem gljáinn þynnist yfir barminn og ristaður leirinn skín undan minnir útkoman á skóf sem finnur brún á steini. Við eltum ekki þá líkingu meðan við gljáum — við þekkjum hana eftir á, og hún segir okkur að verkið eigi heima hér.

Hófstilling er iðkun, ekki útlit

Japanska hugmyndin sem auðveldast er að flytja inn og erfiðast að iðka er hófstillingin. Það er alltaf freistandi að bæta við: einum lit enn, skreytingu, sniðugu smáatriði. Ritstjórn okkar fer að mestu fram sem frádráttur — að gera vegginn hljóðari, fótinn einfaldari, gljáann að einni ákvörðun sem er framkvæmd rétt í stað þriggja sem semja sín á milli.

Vinnustofunni sjálfri — hvar hún er og hvernig verkin verða til — er lýst á síðunni um vinnustofuna. Verkin sem þessi hugsun skilar af sér eru í safninu, og stöku tilraunir liggja í myndunum.